Lösemili Çocuklar Haftası: Erken Tanı Hayat Kurtarıyor

Kemik iliğindeki kan hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan lösemi, çocukluk çağında en sık görülen kanser türü olma özelliğini koruyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’nın GLOBOCAN 2022 verilerine göre, dünya genelinde 0-14 yaş grubunda 64.566 yeni lösemi vakası tahmin ediliyor. Bu rakam, aynı yaş grubundaki tüm kanserlerin yaklaşık üçte birine denk geliyor.

Ülkemizde de lösemi, çocukluk çağı kanserleri arasında yaklaşık üçte birlik bir paya sahip. Tanı yöntemleri, hastalığa özgü tedaviler ve destekleyici bakımdaki ilerlemeler sayesinde tedavi başarısı son yıllarda belirgin biçimde arttı. Bazı lösemi türlerinde hastaların yüzde 80 ila 90’ında uzun süreli hastalıksız dönem sağlanabiliyor.

Erken Fark Edilen Belirtiler Önemli

Akut türlerinde hastalık hızlı ilerleyebildiği için belirtilerin zamanında fark edilmesi kritik öneme sahip. Nedeni açıklanamayan ya da uzun süren ateş, solukluk, halsizlik, kolay morarma veya kanama, kemik ve eklem ağrıları ile lenf bezlerinde büyüme gibi bulgular görüldüğünde sağlık kuruluşuna başvurulmalı. Bu belirtiler lösemiye özgü olmayıp başka hastalıklarda da ortaya çıkabiliyor. Genel çocuk nüfusuna uygulanan rutin bir tarama testi bulunmuyor.

Tanı ve Tedavi Süreci

Tanı, belirtilerin fark edilmesiyle başlayan klinik değerlendirmeyle konuluyor. Hekim gerekli gördüğünde tam kan sayımı ve diğer laboratuvar tetkiklerini isteyebiliyor; kesin tanı için kemik iliği değerlendirmesi yapılabiliyor. Tedavi; hastalığın türü, genetik özellikler, yaş ve genel sağlık durumuna göre kişiye özel planlanıyor. Kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler, immünoterapi ve hematopoietik kök hücre nakli bu kapsamda kullanılabilen yöntemler arasında yer alıyor. Tedavi sonrasında da nüks olasılığının izlenmesi için düzenli takip sürdürülüyor.

Korunma ve Farkındalık

Çoğu vakada kesin nedenin belirlenememesi nedeniyle lösemiyi tamamen önleyen kanıtlanmış bir yöntem bulunmuyor. Benzen gibi kanserojen maddelere maruziyetin azaltılması, iyonlaştırıcı radyasyonun gerekli durumlarda ve uygun önlemlerle kullanılması ile tütün dumanından uzak durulması genel koruma açısından önem taşıyor. Ebeveynlerin ve bakım verenlerin bilinçlendirilmesi, tanıdaki gecikmeleri önlemeye katkı sağlıyor.

Lösemili Çocuklar Haftası kapsamında 2-8 Kasım tarihleri arasında yürütülen farkındalık çalışmalarında, erken teşhisin hayat kurtardığı vurgulanıyor. Belirtiler fark edildiğinde zaman kaybedilmeden tıbbi değerlendirme alınması öneriliyor.